Naukowe środy w Instytucie Psychologii
Nadlatuje Feniks!
W środy o godzinie 14.00 w Instytucie Psychologii UMK (aula 105) odbędą się spotkania w ramach Naukowych Śród.
01.04.2026 – dr Anna Szala (Instytut Psychologii UMK)
The Need for Chaos: Psychological roots of system-disrupting attitudes
This talk will introduce the concept of the Need for Chaos as a psychological disposition reflecting a desire to disrupt existing social and political structures in the hope of overturning the status quo and boosting one’s social status. The first part will outline the theoretical background of the construct, its measurement, and its proposed links to status motives, marginalisation, and anti-establishment attitudes. The second part will present the empirical component of the speaker's dissertation, focusing on how chaos-seeking tendencies are distributed across different political contexts in the US and Poland, and what psychological factors are most closely associated with them.
15.04.2026 – dr Anna Wójtewicz (Instytut Socjologii UMK)
Męskie dbanie o siebie: praktyki, znaczenia, przemiany pokoleniowe
Czym dla mężczyzn jest dbanie o siebie? Dziś nie sprowadza się ono wyłącznie do higieny, lecz stanowi złożoną praktykę kulturową, w której splatają się codzienna rutyna, zdobywana wiedza oraz znaczenia przypisywane wyglądowi ciała i zdrowiu. Opierając się na wynikach badań „Praktyki związane z ciałem w życiu codziennym czterech pokoleń polskich mężczyzn. Analiza socjologiczna” (NCN), przedstawię, jak męskie dbanie o siebie z praktyki oczywistej i rutynowej staje się refleksyjnym projektem. Wykład będzie próbą uchwycenia przemian w męskim dbaniu o siebie w szerszym kontekście kulturowym i społecznym. Zastanowimy się nie tylko nad tym skąd mężczyźni czerpią wiedzę o dbaniu o siebie, jakie role odgrywają w tym procesie ich bliscy, inni mężczyźni czy instytucje, ale też spróbujemy odpowiedzieć na pytanie jak zmienia się znaczenie wyglądu i higieny w różnych fazach życia.
22.04.2026 – dr Daniel Żuromski (Katedra Kognitywistyki UMK)
W stronę konstruktywizmu w naukach o poznaniu, cz. 1: Od metodologicznego indywidualizmu do bio-społeczno-kulturowego konstruktywizmu
Pierwszy referat dotyczący stanowiska bio-społeczno-kulturowego konstruktywizmu poświęcony zostanie ograniczeniom klasycznego podejścia do poznania, opartego na indywidualizmie metodologicznym, w którym kultura i społeczeństwo pełnią przede wszystkim rolę kontekstową lub wyzwalającą wrodzone zdolności jednostki.
W referacie argumentuję, że intuicje leżące u podstaw indywidualizmu metodologicznego mogą być częściowo zakorzenione w kulturowym indywidualizmie charakterystycznym dla społeczeństw WEIRD, który stanowi ważny element ich psychologii moralnej i poznawczej. Ponadto formułuję koncepcję „pętli epistemicznej WEIRD” – mechanizmu samopotwierdzania się teorii poznawczych, w którym kulturowo ukształtowane intuicje badaczy wpływają na konstrukcję modeli teoretycznych, które następnie uzyskują empiryczne potwierdzenie w populacjach funkcjonujących w tej samej ekologii kulturowej. Prowadzi to do złudzenia uniwersalizmu i indywidualizmu, w którym – mówiąc obrazowo – umysł WEIRD tworzy WEIRD-owe teorie i potwierdza je na populacjach WEIRD.
Tezę tę ilustruję trzema przykładami ograniczeń indywidualistycznych modeli wyjaśniania: społecznym charakterem racjonalności, relacyjnymi modelami emocji oraz kolektywnymi źródłami innowacyjności w teorii ewolucji kulturowej.